Mediateka CLZ
Kontrast:brightness_6
Czcionka: A A+ A++

Bialowna_plansze_pl_003

Plansza trzecia nosi tytuł: “Korzenie i powrót do Polski (1900–1920)”. Na szaroniebieskim tle umieszczony jest tekst o korzeniach doktor Białówny i przyczynach jej powrotu do Polski. “Irena Białówna, urodzona 3 listopada 1900 roku w rosyjskim Carycynie, wraz z piątką swojego rodzeństwa była wychowywana w duchu polskiej kultury. Pomimo miejsca zamieszkania i uczęszczania do tamtejszej szkoły, rodzice Kazimiera (z domu Kobylińska) i Józef Biali kładli duży nacisk na naukę języka polskiego, historii oraz przekazywania swoim dzieciom narodowych tradycji. Od najmłodszych lat przyglądała się, jak najbliżsi pomagają innym ludziom w potrzebie. Dziadkowie Ireny, z zawodu lekarze, udzielali pomocy powstańcom styczniowym. Jeden z nich, Jan Kobyliński, zapłacił za to wolnością i został zesłany w głąb Rosji. Gdy wybuchła I wojna światowa (1914), a następnie rewolucja październikowa (1917), do Carycyna zaczęły napływać fale polskich uchodźców i ewakuowanych rodzin. Państwo Biali, pomimo pogorszenia się ich własnej sytuacji materialnej, nie pozostali bierni. Mama Ireny, wraz z tamtejszą Polonią, zaangażowana była w niesienie pomocy nie tylko materialnej. Zatroszczyła się również o utworzenie szkoły i ochronki dla najmłodszych. Rok po zakończeniu I wojny światowej Irena zdała maturę i niedługo później rozpoczęła pracę jako przedszkolanka. Być może już wtedy wiedziała, że dbaniu o dobrostan i zdrowie najmłodszych będzie chciała poświęcić swoje dalsze życie. Decyzję o studiach lekarskich podjęła w 1920 roku i wtedy też rozpoczęła naukę na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu w Woroneżu. Pogarszająca się sytuacja wewnętrzna w bolszewickiej Rosji sprawiła, że państwo Biali podjęli decyzję o przeprowadzce do Polski. Po licznych staraniach Józefa, rodzina znalazła nowy dom w Białymstoku przy ulicy św. Rocha 2. Pod tym adresem przyszła lekarka mieszkała już do końca życia.” Po lewej stronie tekstu znajdują się trzy zdjęcia.Pod zdjęciem pierwszym widnieje podpis: Józef i Kazimiera Biali z dziećmi, Ireną i Jerzym, Carycyn, Rosja, 1909; autor: I. Jerdman; kolekcja prywatna Tomasza Lisickiego Czarno-białe zdjęcie portretowe przedstawia czteroosobową rodzinę, ubraną w odświętne stroje z początku XX wieku. Dwoje dorosłych stoi z tyłu, a dwoje dzieci siedzi na pierwszym planie. Tło tworzy ściana, częściowo przesłonięta z lewej strony wzorzystą, ozdobnie upiętą tkaniną. Dzieci siedzą na krzesłach, opierając łokcie o podłokietniki. Są w podobnym wieku, (około 10 lat). Pomiędzy chłopcem a matką widoczne jest kratowe oparcie siedziska. Dziewczynka ukazana po lewej stronie zdjęcia ma jasny, duży, ozdobny kapelusz z jasną, bufiastą dekoracją materiałową. Jej długi, ciemny warkocz przerzucony jest na lewe ramię. Ubrana jest w jasną sukienkę w poziome i pionowe, ciemne pasy. Na dłoniach ma długie, białe rękawiczki. W lewej ręce trzyma zaczepioną na łańcuszku wzorzystą torebkę. Po prawej stronie, obok siostry siedzi chłopiec. Ubrany jest w jasną, galową bluzę z kołnierzem i ozdobnymi zapięciami. Na głowie ma jasną czapkę z ciemną otoczką, podobną do czapki ojca. Chłopiec patrzy przed siebie z poważnym wyrazem twarzy. Za dziećmi stoją rodzice. Mężczyzna po lewej stronie, o poważnym i oficjalnym wyrazie twarzy ubrany jest w ciemny garnitur i krawat. Ma długie, podkręcone wąsy i krótko przystrzyżoną brodę. Na głowie nosi czapkę galową z ciemnym otokiem i jasną górą, z emblematem z przodu. Mężczyzna podpiera się o laskę. Po prawej stronie, obok mężczyzny stoi kobieta. Ubrana jest w ciemny, elegancki kostium ze stójką, z widoczną pod spodem bluzką w paski. Na głowie nosi masywny, ciemny kapelusz z bogatym, marszczonym zdobieniem, który zasłania jej włosy. Jej twarz jest pogodna, ale skupiona. Kolejna fotografia nosi podpis: “Dom rodziny Białych w Carycynie, Rosja; autor nieznany, kolekcja prywatna Tomasza Lisickiego” Fotografia jest utrzymana w ciepłej tonacji sepii. Przedstawia duży, drewniany dom jednorodzinny w scenerii zimowej. Cały pierwszy plan i sam budynek są częściowo otoczone nagimi, ośnieżonymi gałęziami drzew, które tworzą naturalne ramy dla kompozycji. Dom ma jasne, drewniane ściany wykonane z pionowych listew oraz dwuspadowy dach pokryty warstwą śniegu. Na parterze dominuje szeroka, oszklona weranda, ciągnąca się wzdłuż frontu domu. Okna werandy są duże, pionowe i mają ażurowe, białe szprosy, co nadaje im dekoracyjny charakter. W centralnej części dachu widoczne jest okno na poddaszu z małym balkonem ozdobionym drewnianą balustradą. Na pierwszym planie, rozciąga się niski, drewniany płot. Jest on złożony z charakterystycznego, dekoracyjnego ażurowego splotu w romby, który również jest pokryty śniegiem. Budynek otoczony jest drzewami pozbawionymi liści, co wyraźnie wskazuje na porę zimową. Trzecia fotografia opatrzona jest podpisem: “Dom przy ulicy śwętego Rocha 2, lata 70. XX w. autor: Piotr Sawicki jr” Czarno-biała fotografia przedstawia drewniany dom jednorodzinny z perspektywy narożnika z obszernym gankiem, otoczony bujną, letnią roślinnością. Jest to dom parterowy, drewniany, z dwuspadowym dachem pokrytym dachówką, zwieńczony murowanym kominem. Centralnym elementem jest szeroka weranda, która jest zabudowana oszklonymi oknami z drobnymi, białymi szprosami. Na ganek prowadzą cztery betonowe schodki z drewnianymi barierkami. Drzwi wejściowe są przeszklone i otwarte na oścież, a z wnętrza ganku wyłania się bukiet kwiatów przewiązany wstążką. Na terenie podwórka widoczne jest boczne wejście na ganek, które ma dwa betonowe stopnie. Drzwi boczne także są otwarte. Po prawej stronie ganku, nad stopniami schodów widoczne jest duże, tradycyjne okno domu z firankami. Wokół frontu domku widać drewniano-siatkowe ogrodzenie (o luźnym, rzadkim splocie), częściowo zasłonięte przez podwórkową roślinność. Cała posesja jest otoczona bujną, naturalną roślinnością – wysokimi trawami, krzewami i liściastymi drzewami. Drzewa z pierwszego planu częściowo przesłaniają boki domu, nadając zdjęciu nieco nieuporządkowany, naturalny charakter.